WPR określa zasady jednolitego funkcjonowania, ochrony i wspierania sektora rolnego w krajach członkowskich Unii Europejskiej. Wdrażana była w krajach członkowskich Unii Europejskiej przez ponad 40 lat. Patrząc
z perspektywy czasu przyniosła wiele dobrych i złych działań. Dlaczego?

Jak powstawała WPR?

W procesie powstawania Unii Europejskiej zaczęto widzieć potrzebę poprawy warunków życia ludności wiejskiej oraz zapewnienia odpowiedniego poziomu wyżywienia mieszkańcom miast. W tym celu zaczęto formować WPR.

W jakim celu powstała WPR?

• zapewnienie bezpieczeństwa finansowego rolnikom?
• zwiększenie konkurencyjności rynku rolnego krajów członkowskich
• zwiększenie wydajności produkcji rolniczej i postępu technicznego
  w rolnictwie
• stabilizacja rynku rolnego
• zapewnienie rolnikom odpowiedniego poziomu dochodów
  i warunków życia?

Jak realizowano budowę WPR?

• tworząc jednolity rynek rolny
• zapewniając swobodny przepływ towarów między krajami członkowskimi
• preferując zaopatrzenie rynku wewnętrznego w produkty rolne Wspólnoty
• finansując politykę rolną z budżetu UE
  

Jakie zmiany wywołała w obszarach wiejskich realizacja celów WPR?

• wystąpiła ogromna nadprodukcja towarowa
• gospodarkę UE zdominowały wysokonakładowe systemy produkcji rolniczej
• diametralnie zmieniła się struktura użytkowania ziemi
• gospodarstwa rolne stały się wysoko wyspecjalizowane
  i ukierunkowane na wąski zakres produkcji rolniczej
• unowocześniono park maszynowy
• wprowadzono na rynek genetycznie zmodyfikowane odmiany roślin
  i zwierząt gospodarskich
• zintensyfikowano zużycie nawozów sztucznych i środków ochrony roślin

Dlaczego zaczęto reformować
wspólną politykę rolną?

Ponieważ wprowadzanie celów WPR zaczęło generować negatywne skutki dla środowiska, kraje członkowskie zaczęły dostrzegać potrzebę ponownego oszacowania i przeorganizowania celów, tak aby wprowadzić modele powodujące korzystny wpływ na środowisko naturalne.

Jakie negatywne skutki WPR zaowocowały
potrzebą jej zreformowania?

• pojawiły się nadwyżki produkcyjne obciążone wysokimi kosztami przechowywania
• wystąpiła niekorzystna dystrybucja wydatków z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji dla Rolnictwa (EAGGF), w których 80% dopłat trafia do 20% gospodarstw
• wystąpiła postępująca degradacja środowiska przyrodniczego
• nastąpił wzrost zanieczyszczenia wód azotanami pochodzenia rolniczego
• spadła bioróżnorodność na obszarach rolnych i zubożała struktura krajobrazu
• zarysowały się ostre dysproporcje w poziomie rozwoju różnych regionów rolniczych na niekorzyść regionów górskich i obszarów
  o niekorzystnych warunkach produkcji rolniczej (słabsze gleby, niekorzystny klimat...)
• nastąpiła marginalizacja produkcji rolniczej obszarów górskich, bądź o niekorzystnych warunkach produkcji rolniczej z powodu braku możliwości konkurowania ich z innymi regionami gospodarczymi produkcji rolnej

Jakie regulacje nadały kierunek reformie WPR
w Unii Europejskiej?

• Traktat z Maastricht /1992r./
• Reforma Mc Sharry'ego /1992r./
• Agenda 2000 /1999r./

Jakie zapisy ujęto w Traktacie z Maastricht?

• rolnictwo ma za zadanie dostarczać żywność i świadczyć usługi środowiskowe
• rolnictwo ma wspierać formy gospodarowania przyjazne dla środowiska naturalnego, należy propagować rolnictwo ekologiczne
• rolnictwo ma wspierać ochronę zasobów naturalnych, różnorodności biologicznej i krajobrazowej
• należy redukować szkody środowiskowe spowodowane działalnością rolniczą

Co do reformy WPR wniosła
tzw. Reforma Mc Sharry'ego?

• zaczęto odchodzić od polityki podtrzymywania cen do polityki utrzymywania poziomu dochodów (płatności bezpośrednie)
• zmodyfikowano fundusze strukturalne
• wprowadziła ograniczenia w poziomie produkcji (system kwot produkcyjnych)
• wprowadziła instrumenty towarzyszące środkom WPR (programy rolnośrodowiskowe, zalesienia gruntów rolnych, renty strukturalne)
• ugruntowała warunki trwałego i zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich
• włączyła planowanie działań na rzecz ochrony środowiska do praktyki gospodarczej
• wprowadzono obowiązkowy system odłogowania gruntów

Jak zreformowała WPR Agenda 2000?

• zredukowała wsparcie cenowe, w wyniku czego nastąpił dalszy postęp liberalizacji zasad handlu
• wprowadziła zmiany w programowaniu funduszy strukturalnych, które zapoczątkowały budowanie tzw. II filaru WPR
• położyła nacisk na wielofunkcyjny rozwój obszarów wiejskich
• stworzyła lepsze warunki do gospodarowania zasobami naturalnymi na obszarach wiejskich
• rozpropagowała modele środowiskowe w gospodarowaniu rolnym

Co to jest I i II filar WPR?

Działalność reformatorska spowodowała przyjęcie w Unii Europejskiej dwóch nurtów działań zmierzających do zachowania i poprawy środowiska naturalnego na obszarach wiejskich. Są to tzw. I i II filar WPR.

Jakie akty normatywne uregulowały reformę WPR?

• Rozporządzenie Rady (WE) 1259/1999 ustanawiające wspólne zasady dotyczące płatności bezpośrednich w ramach WPR, zwane rozporządzeniem horyzontalnym, które jest zapowiedzią kierunku przyszłych reform tzw. I filaru WPR
• Rozporządzenie Rady (WE) 1257/1999 o rozwoju obszarów wiejskich, które zintegrowało dziewięć niezależnie funkcjonujących regulacji prawnych, związanych z rozwojem obszarów wiejskich
  w jeden program, który stanowi tzw. II filar WPR

O czym stanowi I i II filar WPR?

• I filar - określa politykę rynkowo-cenową (finansowanie interwencjonalizmu na rynku rolnym i jego ochrona zewnętrzna, dopłaty bezpośrednie dla producentów) mającą na celu stabilizację rynku, podnoszenie produktywności i utrzymanie odpowiedniego poziomu dochodów. Obejmuje aktualnie 90% budżetu Funduszu EAGGF.
• II filar - określa politykę strukturalną, mającą na celu wyrównywanie warunków rozwoju i zapewnienie odpowiedniego poziomu życia mieszkańcom wsi. Obejmuje aktualnie 10% budżetu Funduszu EAGGF, z czego 4-5% przeznaczane jest na przedsięwzięcia rolnośrodowiskowe.

W jakim kierunku zmierza WPR?

Reforma WPR ukształtowała przyszły model gospodarstwa rolnego w Unii Europejskiej. Model ten ma być wspierany różnego rodzaju programami pomocowymi finansowanymi z budżetu Funduszu EAGGF.

Czym ma się charakteryzować
modelowe gospodarstwo rolne w UE?

• ma się opierać na rodzinnym gospodarstwie rolnym
• gospodarstwo ma świadczyć usługi wykraczające poza sferę produkcji żywności i wspierać środowisko naturalne na obszarze gospodarstwa
• rolnicy mają chronić przestrzeń ekologiczną, walory środowiska przyrodniczego i zasoby kultury lokalnej
• różnicowanie działalności rolnej jako źródła dochodu i zatrudnienia ma stabilizować region wiejski